Özgüven Eksikliği Neden Olur?
Özgüven eksikliği; çocuklukta yoğun eleştiriye maruz kalma, sürekli kıyaslanma, mükemmeliyetçilik ve olumsuz geçmiş deneyimlerin birleşimiyle gelişir. Kişi yapabildiklerinden çok eksiklerine odaklanır, kararlarında onay arar. Özgüven olumlu düşünmeyle değil; kaçınılan durumlarla küçük adımlarla karşılaşarak ve öz eleştiri ölçütlerini gerçekçileştirerek gelişir.
“Yeterince iyi değilim.” “Başkaları benden daha başarılı.” “Yanlış bir şey söylersem rezil olurum.” “Bunu yapabilecek kadar iyi değilim.” Bu düşünceler zaman zaman herkesin aklından geçebilir. Ancak kişinin kendisini sürekli yetersiz değerlendirmesi, kararlarına güvenmekte zorlanması ve başkalarının değerlendirmelerine aşırı önem vermesi özgüven eksikliği ile ilişkili olabilir.
Özgüven Eksikliği Nedir?
Özgüven, kişinin her konuda başarılı olduğuna inanması değildir. Kendi becerilerini ve sınırlarını gerçekçi biçimde değerlendirebilmesi, hata yapabileceğini kabul ederek hareket edebilmesidir. Özgüven eksikliğinde ise kişi çoğu zaman yapabileceklerinden çok eksiklerine odaklanır.
Bu nedenle; kendini sürekli başkalarıyla kıyaslama, eleştirilmekten yoğun şekilde etkilenme, karar verirken sürekli onay arama, hata yapmaktan kaçınma, başarılı olduğu halde kendini yetersiz hissetme, sosyal ortamlarda geri planda kalma ve yeni deneyimlerden kaçınma gibi davranışlar görülebilir.
Özgüven Eksikliği Neden Olur?
Özgüven tek bir nedene bağlı olarak gelişmez. Çocukluk döneminde yoğun eleştiriye maruz kalmak, başarıların yeterince görülmemesi, başkalarıyla sık kıyaslanmak veya hata yapmanın kabul edilmediği bir ortamda büyümek kişinin kendisiyle ilgili değerlendirmelerini etkileyebilir.
Bunun yanında; mükemmeliyetçilik —kişinin ancak kusursuz olduğunda yeterli olduğunu düşünmesi—, olumsuz geçmiş deneyimler —reddedilme, başarısızlık veya yoğun eleştiri yaşantıları—, sosyal karşılaştırma —özellikle sosyal medya üzerinden başkalarının hayatlarıyla sürekli kıyaslama yapmak— ve yoğun öz eleştiri —küçük hataları kişisel yetersizlik olarak değerlendirmek— özgüven problemlerinin devam etmesine katkıda bulunabilir. Bu düşünce kalıpları bazen zihni sürekli meşgul eden bir döngüye dönüşür; bu konuyu overthinking ve aşırı düşünme döngüsü yazısında ayrıntılı ele aldık.
Özgüven Nasıl Gelişir?
Özgüven yalnızca olumlu düşünerek gelişmez. Kişinin kaçındığı durumlarla küçük adımlarla karşılaşması, hata yapmaya tolerans geliştirmesi ve kendi başarılarını daha gerçekçi değerlendirmesi önemlidir.
Kendinize şu soruyu sorabilirsiniz: “Gerçekten yetersiz miyim, yoksa kendimi değerlendirdiğim ölçütler fazla mı sert?” Çünkü bazen kişinin değiştirmesi gereken şey kendisi değil, kendisine baktığı ölçüdür.
Ne Zaman Psikolojik Destek Alınmalı?
Özgüven eksikliği ilişkilerinizi, sosyal hayatınızı, iş yaşamınızı veya kararlarınızı belirgin şekilde etkiliyorsa psikoterapi sürecinde bu durumun altında bulunan düşünce ve ilişki örüntüleri ele alınabilir. Amaç kişiye sürekli “kendine güven” demek değil; neden kendisine güvenmekte zorlandığını anlamaktır. Sürecin nasıl işlediğini merak ediyorsanız online terapi nedir yazısına da göz atabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Özgüven eksikliği bir hastalık mıdır?
Hayır. Özgüven eksikliği tek başına bir psikiyatrik tanı değildir; bir örüntüdür. Ancak sosyal kaygı, depresyon gibi tablolara eşlik edebilir ve yaşam kalitesini belirgin biçimde etkileyebilir.
Özgüven ne kadar sürede gelişir?
Kişiye ve örüntünün ne kadar eski olduğuna göre değişir. Genellikle birkaç aylık düzenli çalışmayla kaçınma davranışlarında ve öz değerlendirmede fark edilir bir değişim gözlenir.
Özgüven eksikliği için terapi gerekli midir?
Günlük hayatı, ilişkileri veya iş yaşamını belirgin şekilde etkiliyorsa psikoterapi önerilir. Terapide amaç 'kendine güven' demek değil, güvenmeyi zorlaştıran düşünce ve ilişki örüntülerini anlamaktır.
Bir görüşme planlamak ister misiniz?
Online terapi süreciniz hakkında bilgi almak için iletişime geçebilirsiniz.
Randevu Al
